Transit Ticaret Kurumlar Vergisi İndirimi: %95 İndirimin Şartları ve Efektif Vergi Yükü
Bu içerik, CKAY Hukuk Bürosu & Danışmanlık ekibi tarafından yazılmış ve editoryal olarak hukuki açıdan kontrol edilmiştir.
Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışındaki alım satımlara aracılık edilmesinden doğan kazancın %95'i kurum kazancından indirilebiliyor.

İçindekiler
Ana Hatlar
Bu yazıda şu soruları sırayla ele alıyoruz:
- İndirimden kimler yararlanabilir, hangi şartların sağlanması gerekir ve iki farklı işlem türünde neden farklı koşullar aranır?
- Faaliyetten elde edilen kazanç yetersiz kalırsa veya faaliyet zararla sonuçlanırsa indirim hakkına ne olur?
- Malın Türkiye'deki bir gümrüklü antrepoya girmesi indirimden yararlanılmasına engel olur mu?
- Kazancın ne kadarının, hangi tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmesi gerekir?
- Kur farkları ve faiz gelirleri indirim kapsamına dahil edilebilir mi?
- İndirim uygulandıktan sonra kazanç üzerinde ne kadar kurumlar vergisi yükü kalır?
- Transit ticaret işlemlerinde KDV doğar mı?
4 Haziran 2026'da Ne Değişti?
Düzenlemenin yasal dayanağını 7582 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun oluşturuyor. Kanun, 21 Mayıs 2026'da kabul edildi ve 4 Haziran 2026 tarihli, 33270 Sayılı T.C. Resmî Gazete'de yayımlandı.
Kanun'un 7. maddesiyle Kurumlar Vergisi Kanunu'nun (KVK) 10. maddesinin birinci fıkrasındaki (i) bendi değiştirildi. Yeni düzenleme şunu söylüyor; yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye getirilmeksizin yine yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım satımlarına aracılık edilmesinden elde edilen kazançların %95'i kurum kazancından indirilebiliyor.
7582 Sayılı Kanun'un 9. maddesi ise düzenlemenin yurt içi asgari kurumlar vergisi bakımından da uygulanabilmesini sağladı. Bu maddeyle KVK 32/C maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi değiştirildi. Asgari kurumlar vergisi hesabında kurum kazancından indirilebilecek kalemleri düzenleyen bu bentteki "(g) ve (h)" ibaresi "(g), (h), (i) ve (j)" oldu. Transit ticaret vergi indirimi böylece yurt içi asgari kurumlar vergisi hesabında da dikkate alınabilen kalemler arasına girdi.
Uygulamanın ayrıntıları yaklaşık bir ay sonra yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 26) ile açıklandı. Tebliğ, 4 Temmuz 2026 tarihli, 33300 Sayılı T.C. Resmî Gazete'de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Tebliğ'le indirim kapsamına giren ve girmeyen gelirler, kayıt düzeni ve indirim tutarının nasıl hesaplanacağı açıklığa kavuşturuldu. Ayrıca uygulamanın nasıl işleyeceğini gösteren dört ayrı örneğe yer verildi.
Yürürlük bakımından düzenlemenin iki ayrı tarih unsurunu birlikte değerlendirmek gerekiyor. 7582 Sayılı Kanun'un 14. maddesinin (b) bendine göre 7. ve 9. maddeler, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemlerine ait kurum kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Bununla birlikte uygulama, 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlıyor. Kanun hükmünde "verilmesi gereken beyannameler" ifadesi kullanılıyor ve belirli bir beyanname türüyle sınırlama yapılmıyor.
Transit Ticaret Kurumlar Vergisi İndiriminin Şartları
Düzenleme ilk bakışta tek bir vergi teşviki gibi görünse de aslında iki farklı işlem türünü kapsıyor.
- Bunlardan ilki, yurt dışından satın alınan malın Türkiye'ye getirilmeksizin yine yurt dışında satılması.
- İkincisi ise yurt dışında gerçekleşen mal alım satım işlemlerine aracılık edilmesi.
Bu ayrım önemli, çünkü indirimden yararlanmak için aranan şartların tamamı her iki işlem türüne aynı şekilde uygulanmıyor.
| Kriter | Doğrudan Satış | Aracılık |
|---|---|---|
| İşlem | Yurt dışından alınan malın Türkiye'ye getirilmeksizin yurt dışında satılması. | Yurt dışında gerçekleşen mal alım satımına aracılık edilmesi. |
| İndirime Konu Kazanç | Satış kazancı. | Aracılık kazancı. |
| Tarafların Yeri | Kanunda ayrı bir şart olarak yazılmamış. Tebliğ, malın Türkiye'deki bir alıcıya satılması hâlinde indirimin uygulanmayacağını belirtiyor. | Malların satıcısı ve alıcısı Türkiye'de bulunmamalı. |
| Transfer | Kazanç, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık beyannamenin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmeli. | Aynı. |
| Oran | %95 | %95 |
| %100 Oranı | İFM Bölgesinde katılımcı belgesiyle faaliyet gösterenler ve Cumhurbaşkanınca uygun bulunan endüstri bölgelerinde faaliyet gösterenler. | Aynı. |
Üçüncü satır, Tebliğ'in 10.7.1 bölümünde tek bir liste hâlinde yer verilen şartların neden işlem türüne göre ayrıştırılması gerektiğini gösteriyor. Kanun, satıcı ile alıcının Türkiye'de bulunmaması şartını özellikle aracılık faaliyetinden elde edilen kazançlar bakımından düzenliyor. Doğrudan satışta ise temel şart malın Türkiye'ye getirilmemesi.
Bu durum, doğrudan satış işlemlerinde alıcının bulunduğu yerin tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Tebliğ'de yer alan antrepo örneğinde malların Türkiye'deki bir alıcıya satılması hâlinde indirim uygulanamayacağı açıkça belirtiliyor. Dijital ürün kodlarına ilişkin açıklamada da benzer şekilde söz konusu ürünlerin "Türkiye'deki kişi ya da kurumlara satılmaksızın" yurt dışında değerlendirilmesi şartı aranıyor. Malın gümrük statüsüne ilişkin ayrım ise aşağıda antrepo başlığı altında ele alınıyor.
Kazancın tamamının, yani %100'ünün indirilebilmesi ise iki farklı statüden birine bağlı.
- Bunlardan ilki, 7412 Sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu kapsamında katılımcı belgesi alınarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyet gösterilmesi.
- İkincisi ise 4737 Sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamındaki ve Cumhurbaşkanı tarafından yabancı yatırım yoğunluğu dikkate alınarak uygun bulunan endüstri bölgelerinden birinde faaliyet yürütülmesi.
Birinci durumda bölgede ofis kiralamak tek başına yetmiyor. Katılımcı belgesini Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi veriyor ve belge, İFM içindeki ofis alanına özgü (7412 Sayılı Kanun md. 2 ve md. 3). İkinci durumda da yalnızca bir endüstri bölgesinde faaliyet göstermek yeterli değil. İlgili bölgenin, bu uygulama bakımından Cumhurbaşkanı kararıyla ayrıca uygun bulunmuş olması gerekiyor.
İstisna Değil İndirim, Terim Farkı Neyi Değiştiriyor?
Düzenleme kamuoyunda sıklıkla "transit ticaret vergi istisnası" veya "transit ticaret kurumlar vergisi istisnası" şeklinde ifade ediliyor. Ancak teknik açıdan bu kullanım doğru değil.
Düzenleme, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun istisnaları düzenleyen 5. maddesinde değil, kurum kazancından yapılabilecek indirimleri düzenleyen 10. maddesinde yer alıyor. Nitekim Tebliğ'deki ilgili bölümün başlığı da "kazançlarda indirim" şeklinde düzenlenmiş durumda.
Bu ayrım yalnızca terminolojik değil. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10. maddesinin birinci fıkrası, indirimlerin kurumlar vergisi matrahının tespitinde beyannamede ayrıca gösterilmek suretiyle kurum kazancından yapılacağını açıkça belirtiyor.
Bunun iki önemli sonucu var:
- İlk olarak, indirim tutarının kurumlar vergisi beyannamesinde ayrıca gösterilmesi gerekiyor.
- İkinci olarak ise indirim doğrudan kurum kazancı üzerinden uygulanıyor.
Dolayısıyla, indirime konu edilebilecek yeterli kurum kazancı yoksa, indirimin tamamından aynı dönemde yararlanılması mümkün olmayabiliyor.
İstisna ile indirim arasındaki temel fark da burada ortaya çıkıyor. İstisna kapsamındaki bir kazanç, ilgili şartlar sağlandığında doğrudan vergi matrahının dışında kalıyor. İndirimde ise önce kurum kazancı hesaplanıyor, ardından Kanun'da öngörülen tutar bu kazanç üzerinden indiriliyor. Bu nedenle düzenlemenin "istisna" yerine "indirim" olarak nitelendirilmesi, uygulamadaki sonucu da doğrudan etkiliyor.
Zararda İndirim Yok, Kullanılamayan Tutar Devretmiyor
Tebliğ, bu konuda oldukça açık bir düzenleme içeriyor. İndirim tutarının tespitine ilişkin 10.7.2.1 bölümünde şu ifadeye yer veriliyor:
- "Diğer indirim ve istisnalar ile geçmiş yıl zararları nedeniyle indirim konusu yapılamayan tutar izleyen dönemlere devredilemeyecektir. Faaliyet sonucunun zararlı olması halinde ise indirim söz konusu olmayacaktır."
Bu hükmün iki ayrı sonucu var:
- İlk olarak, indirime konu faaliyetin zararla sonuçlanması hâlinde uygulanabilecek bir indirim oluşmuyor.
- İkinci olarak, faaliyet kazançla sonuçlansa bile indirimin tamamı kullanılamayabiliyor. Geçmiş yıl zararları, diğer indirimler veya istisnalar buna yol açabilir. Kullanılamayan tutar sonraki hesap dönemlerine devredilmiyor.
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 10. maddesindeki bir başka bentte farklı bir sistem benimsenmiş. Nakdi sermaye artışına ilişkin (ı) bendinde matrahın yetersiz olması nedeniyle ilgili dönemde kullanılamayan indirim tutarlarının sonraki hesap dönemlerine devredilebileceği açıkça düzenleniyor. Transit ticaret kazançlarına ilişkin (i) bendinde böyle bir hak tanınmadığı gibi Tebliğ de kullanılamayan tutarın devrini açıkça engelliyor.
Bu nedenle yüksek tutarda transit ticaret kazancı elde edilmiş olması, indirimin tamamından mutlaka yararlanılabileceği anlamına gelmiyor. Aynı dönemde yüksek geçmiş yıl zararları veya matrahı azaltan başka indirim ve istisnalar varsa, indirimin bir kısmı o dönemde kullanılamayabilir ve sonraki yıllara da taşınamaz.
Mal Türkiye'ye Uğrarsa İndirim Hakkı Kaybolur mu?
Düzenlemeye ilişkin yaygın yorumlardan biri, malın fiziksel olarak Türkiye topraklarına hiç girmemesi gerektiği yönünde. Ancak Tebliğ'de yer alan örnekler birlikte değerlendirildiğinde kuralın bu kadar mutlak olmadığı görülüyor.
Tebliğ'in birinci örneğinde Almanya'dan satın alınan ürünlerin Türkiye'ye getirilmeksizin Fransa'daki bir şirkete satılması ele alınıyor ve bu işlemden elde edilen kazancın %95'inin indirilebileceği belirtiliyor. Aynı örnekte, malların önce Türkiye'ye getirilip daha sonra yurt dışına satılması durumunda ise indirimden yararlanılamayacağı ifade ediliyor.
Dördüncü örnek ise bu kuralın önemli bir istisnasını ortaya koyuyor. Örnekte Almanya'dan satın alınan mallar Türkiye'ye getirilerek gümrüklü antrepoda depolanıyor. Mallar serbest dolaşıma sokulmadan ve herhangi bir işleme tabi tutulmadan Bulgaristan mukimi bir firmaya satılıyor. Tebliğ, bu işlemden elde edilen 2.000.000 TL kazancın %95'inin indirim konusu yapılabileceğini belirtiyor.

Örneğin sonunda ise sınır açık biçimde çiziliyor. Antrepoda bulunan malların Türkiye'deki bir alıcıya satılması veya serbest dolaşıma sokulması hâlinde indirimden yararlanılamıyor.
Birinci ve dördüncü örnek birlikte değerlendirildiğinde yalnızca malın fiziksel olarak Türkiye'de bulunup bulunmadığına bakmanın yeterli olmadığı görülüyor. Malın gümrük statüsü, Türkiye'de serbest dolaşıma girip girmediği, herhangi bir işleme tabi tutulup tutulmadığı ve kime satıldığı birlikte önem taşıyor.
Gümrüklü antrepoda bulunan mal fiziksel olarak Türkiye'de olsa da henüz serbest dolaşıma girmiş sayılmıyor. Bu nedenle malın antrepoda bekletildikten sonra yurt dışındaki bir alıcıya satılması, diğer şartların da sağlanması hâlinde indirim hakkını ortadan kaldırmıyor. Buna karşılık, malın serbest dolaşıma sokularak ithal edilmesi veya antrepodayken Türkiye'deki bir alıcıya satılması hâlinde indirim uygulanamıyor.
Kazancın Türkiye'ye Transferi Nasıl Olmalı?
Transfer şartı bakımından Tebliğ'deki örneklerin dili de dikkat çekiyor. Birinci, üçüncü ve dördüncü örneklerde indirim, kazancın tamamının kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmiş olması şartıyla uygulanıyor. Aracılık faaliyetini konu alan ikinci örnekte ise aynı ifade yer almıyor. Kanun metninde de kazancın "tamamının" transfer edilmesi gerektiğine ilişkin açık bir ifade bulunmuyor.
Bununla birlikte Tebliğ, süresi içinde Türkiye'ye transfer edilmeyen kazanç kısmı için indirimden yararlanılamayacağını ve bu tutarın sonraki yıllarda Türkiye'ye getirilmesi hâlinde dahi sonradan indirime konu edilemeyeceğini belirtiyor.
Bu nedenle kısmi transfer hâlinde indirimin transfer edilen kazançla sınırlı uygulanabileceği yönünde bir sonuç ortaya çıkıyor. Ancak Tebliğ'de kısmi transferin hesaplamada nasıl uygulanacağını gösteren sayısal bir örneğe yer verilmiş değil. Aynı şekilde transferin hangi belgelerle ispatlanacağı veya transfer tarihi olarak hangi tarihin esas alınacağı konusunda da özel bir belirleme bulunmuyor.
Pratik sonuç şu; transfer takvimi beyanname takvimine yaslanmamalı. Yurt dışı bankacılık zincirinde yaşanacak bir gecikme, kazancın %95'ine ilişkin indirim hakkını kalıcı olarak düşürebiliyor.
İndirim Kapsamına Girmeyen Kazanç Kalemleri
İndirim, doğrudan düzenleme kapsamındaki faaliyetten elde edilen kazanç üzerinden uygulanıyor. Tebliğ'e göre bu kazanç, ilgili faaliyetlerden elde edilen hasılattan söz konusu faaliyetler nedeniyle katlanılan gider ve maliyet unsurlarının düşülmesiyle hesaplanıyor.
Hesaplanan tutar, kurumlar vergisi beyannamesinin "Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler" bölümünde ayrıca gösteriliyor.
Hangi gelirlerin indirim dışında kaldığı ise Tebliğ'in 10.7.2.3 bölümünde açıklanıyor. Buna göre, indirimden yararlanan kurumların düzenleme kapsamındaki faaliyetleri dışında elde ettikleri gelirler ile olağan dışı gelirleri bu indirim kapsamında değerlendirilmiyor.
Tebliğ, kapsam dışında kalan gelirlere üç örnek veriyor;
- Kasadaki nakitlerin değerlendirilmesinden elde edilen faiz gelirleri,
- Yabancı paraların değerlemesinden kaynaklanan kur farkları,
- İktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan gelirler.
Kur farkı kalemi, işlemlerini yabancı para üzerinden yürüten şirketler açısından önem taşıyor. Tebliğ'in verdiği örnek dar, yabancı para mevcutlarının dönem sonu değerlemesinden doğan farklar. Transit ticaret alacağının kendisinden doğan kur farkı için 10.7 bölümünde ayrı bir açıklama yok. Buna karşılık 1 Seri No.lu Tebliğ'in 32.1.2.12.2 bölümü, ihracat kazançlarına uygulanan oran indirimi bakımından çizgiyi net biçimde çiziyor.
Buna göre faaliyet kapsamında doğan alacaklara isabet eden kur farkı, faiz ve benzeri gelirler indirim uygulanacak kurum kazancı kapsamında değerlendiriliyor. Alacakların tahsilinden sonra oluşan kur farkı ve faiz gelirleri ise kapsam dışında kalıyor. Bu ayrım 10/1-(i) bendi için doğrudan yazılmış değil. Ancak aynı mantığın kazanç indiriminde de gözetilmesi, kayıt düzeninin tahsil tarihini ayırt edecek şekilde kurulmasını gerektiriyor.
Bu belirsizlik, muhasebe kayıtlarının nasıl tutulacağını önemli hâle getiriyor. Tebliğ'in 10.7.2.2 bölümünde indirime konu kazancın doğru tespit edilebilmesi için kapsamda bulunan ve bulunmayan hasılat, maliyet ve gider unsurlarının ayrı ayrı izlenmesi ve kayıtların bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulması öngörülüyor. Bölümün ilk cümlesinde İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyet gösteren mükelleflere özel bir atıf bulunuyor. Ayrı izleme yükümlülüğünü getiren ikinci paragrafta ise böyle bir sınırlama yer almıyor.
Uygulama açısından sonuç şu; farklı faaliyetlerden elde edilen tüm gelir ve giderlerin tek bir hesapta izlenmesi, indirim tutarının belgelenmesi bakımından yeterli olmayabilir. Doğrudan belirli bir faaliyetle ilişkilendirilemeyen giderler için Tebliğ'in 10.7 bölümünde bir yöntem yok.
Buna karşılık 1 Seri No.lu Tebliğ'in 32.1.2.12.1 bölümü, oran indirimi bakımından müşterek genel giderlerin uygun bir dağıtım anahtarıyla paylaştırılabileceğini söylüyor. Müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarının amortismanları ise her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtılıyor. Kullanım süresi tespit edilemeyen sabit kıymetlerin amortismanı müşterek genel giderlerle birlikte dağıtıma giriyor.
Efektif Vergi Yükü %1,25 mi, Yoksa Daha Düşük mü?
Önce bir ayrım gerekiyor. Transit ticaret kurumlar vergisi oranı diye ayrı bir oran bulunmuyor. Şirket, tabi olduğu genel kurumlar vergisi oranı üzerinden vergilendiriliyor. Avantaj, vergi oranının düşürülmesinden değil, kazancın belirli bir bölümünün kurum kazancından indirilmesinden kaynaklanıyor.
Genel kurumlar vergisi oranı %25. Bankalar, 6361 Sayılı Kanun kapsamındaki şirketler ve elektronik ödeme ile para kuruluşlarında oran %30. Yetkili döviz müesseseleri, varlık yönetim şirketleri, sermaye piyasası kurumları ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketlerinde de aynı oran uygulanıyor. Bazı yap-işlet-devret ve kamu-özel iş birliği projeleri bakımından da %30 oranı geçerli.
Aşağıdaki hesap basitleştirilmiş bir senaryoya dayanıyor, yalnızca transit ticaret faaliyetinden kazanç elde eden, başka gelir veya gider kalemi ile kanunen kabul edilmeyen gideri bulunmayan ve genel %25 oranına tabi bir şirket.
| Adım | 100 Birim Kazançta | Dayanak |
|---|---|---|
| Transit Ticaret Kazancı | 100 | KVK md. 10/1-(i) |
| İndirim (%95) | 95 | KVK md. 10/1-(i) |
| Kalan Matrah | 5 | |
| Genel Oranla Vergi (%25) | 1,25 | KVK md. 32/1 |
| İhracat Kazancında 5 Puan İndirimli Oranla (%20) | 1,00 (Yorum Yoluyla; İdari Teyit Bulunmuyor) | KVK md. 32/7 |
| Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Etkisi | Yok | KVK md. 32/C(2)-(b) |
Tabloda yer alan beşinci satırdaki sonucun dayanağı, birbiriyle bağlantılı üç ayrı düzenlemeden oluşuyor:
- İlk olarak, transit ticaretten elde edilen kazançlar oran indirimi bakımından ihracat kazancı olarak değerlendirilebiliyor. Malın Türkiye gümrük hattından fiilen çıkmamış olması bu sonucu tek başına değiştirmiyor. 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin 32.1.2.5 bölümü bunu açıkça yazıyor. Yurt dışından satın alınan malların Türkiye'ye girmeksizin başka bir ülkedeki müşteriye satılması hâlinde de bu faaliyetten elde edilen kazanç için 5 puanlık oran indiriminden yararlanılabiliyor.
- İkinci olarak, aynı bölüm indirimli oranın uygulanacağı matrah için bir tavan koyuyor. Buna göre 5 puan indirim uygulanacak tutar, ne ihracattan elde edilen kazancı ne de ilgili dönemin safi kurum kazancını aşabiliyor. Oranlama yöntemi ise yalnızca şirketin ihracat dışında başka faaliyetlerden de kazancı bulunması hâlinde devreye giriyor. Yukarıdaki senaryoda başka faaliyet yok, matrah da indirim sonrasında kalan 5 birim. Dolayısıyla bu tutarın tamamı indirimli orana giriyor.
- Üçüncü olarak, Kanun'da bu iki avantajın birlikte uygulanmasını genel olarak yasaklayan açık bir hüküm bulunmuyor. Kanun koyucu, aynı kazanç üzerinde iki farklı oran avantajının birlikte uygulanmasını istemediği durumlarda bunu ayrıca düzenliyor. Örneğin, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. maddesinin sekizinci fıkrasında üretim faaliyetinden elde edilen ve bu fıkra kapsamında indirimli orana tabi tutulan kazançlar için yedinci fıkra kapsamında ayrıca oran indirimi uygulanamayacağı açıkça belirtiliyor. Buna karşılık 10/1-(i) bendindeki transit ticaret indirimi ile 32. maddenin ihracata ilişkin oran indirimi arasında benzer bir yasaklayıcı hüküm yer almıyor.
Bu yorumun sınırını açıkça belirtmek gerekiyor. Tebliğ'de ihracat kazancının bir kısmının 10. madde kapsamında indirime konu edilmesi hâlini düzenleyen ayrı bir bölüm var. Ancak bu bölümün hem başlığı hem metni doğrudan 10/1-(ğ) bendine, yani hizmet ihracı kazancı indirimine ilişkin.
Bölümde (ğ) bendi kapsamında indirilerek vergi dışı bırakılmış kısma ayrıca 5 puanlık oran indirimi uygulanmayacağı, indirim sonrasında kalan tutarın ise indirimli oranın uygulanacağı matrahın tespitinde dikkate alınabileceği belirtiliyor. Bu, 10/1-(i) bendi bakımından güçlü bir kıyas noktası oluşturuyor. Buna karşılık aynı yöntemin transit ticaret kazançlarına uygulanacağını doğrudan gösteren yayımlanmış bir Gelir İdaresi Başkanlığı örneği veya özelgesi bulunmuyor.
Dolayısıyla, iki düzenlemenin birlikte uygulanabileceği sonucu mevcut Kanun ve Tebliğ hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden çıkıyor. Ancak idarenin 10/1-(i) bendine özgü açık bir uygulaması bulunmadığından, yüksek tutarlı veya tereddüt içeren somut işlemlerde bu sonucun özelge yoluyla teyit edilmesi daha güvenli olacaktır.
Yurt içi asgari kurumlar vergisi bakımından ise durum daha açık. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesi, hesaplanan kurumlar vergisinin indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamayacağı yönünde bir alt sınır getiriyor. Bu nedenle 32/C maddesinde ayrıca korunmayan bazı indirim ve istisnaların sağladığı avantaj, asgari kurumlar vergisi hesabı nedeniyle kısmen veya tamamen etkisiz hâle gelebiliyor.
7582 Sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 10/1-(i) bendindeki transit ticaret kazancı indirimi, yurt içi asgari kurumlar vergisi hesabında kurum kazancından düşülebilecek kalemler arasına eklendi. Bu nedenle transit ticaret indirimi, asgari kurumlar vergisi tabanı hesaplanırken de dikkate alınıyor ve sağladığı avantaj yalnızca %10'luk asgari vergi kuralı nedeniyle ortadan kalkmıyor.
Nitekim Tebliğ'in 32.5.5 bölümünde bu indirim, asgari vergi matrahından düşülen indirimler arasında adıyla sayılıyor. Öte yandan KVK 32/C maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca asgari vergi hükümleri geçici vergi dönemleri için de uygulanıyor. Şirketin kanunen kabul edilmeyen gideri bulunması hâlinde asgari vergi tabanı yükseleceğinden, tablodaki "etki yok" sonucu her senaryoda geçerli olmayabilir.
Katma Değer Vergisi Bakımından Durum
KDV bakımından incelenen üç senaryoda da sonuç aynı noktaya çıkıyor. Ancak bu sonuca ulaşılmasını sağlayan hukuki gerekçe her senaryoda aynı değil. Bu ayrım özellikle işlemin vergisel niteliğinin tartışmalı hâle gelmesi veya idareyle bir uyuşmazlık yaşanması durumunda önem taşıyor. Çünkü hangi KDV hükmüne dayanılacağı işlemin yapısına göre değişiyor.
| Senaryo | Sonuç | Gerekçe |
|---|---|---|
| Mal Türkiye'ye hiç girmiyor. | KDV'nin konusuna girmiyor. | Teslim anında mal Türkiye'de bulunmadığından işlem Türkiye'de yapılmış sayılmıyor (KDVK md. 1 ve md. 6/a). İstisna değil, konuya girmeme. |
| Mal gümrüklü antrepoda. | KDV'den istisna. | Mal teslim anında Türkiye'de bulunduğundan işlem konuya giriyor, ancak transit ve gümrük antrepo rejimlerinin uygulandığı mallar KDVK md. 16/1-(c) ile istisna. |
| Antrepodaki mala verilen ardiye, depolama, terminal hizmeti. | KDV'den istisna. | Transit rejim kapsamında işlem gören mallar için verilen bu hizmetler KDVK md. 17/4-(ö) ile istisna. |
Buradaki ayrım, "transit ticarette KDV yoktur" şeklindeki tek cümlelik özetin neden her durumda yeterli olmadığını gösteriyor. Malı Türkiye'ye hiç getirmeden yurt dışında satan şirket ile malı Türkiye'de gümrüklü antrepoya alan şirket aynı hukuki gerekçeye dayanmıyor. İlk durumda işlem KDV'nin konusuna girmeyebilirken, antrepo senaryosunda işlem Kanun'da düzenlenen bir istisna kapsamında değerlendirilebiliyor.
Bu nedenle uyuşmazlık hâlinde dayanılacak hukuki hüküm de işlemin yapısına göre değişiyor. Bir senaryoda KDV Kanunu'nun 1. ve 6. maddeleri önem kazanırken, diğerinde 16. maddede düzenlenen ithalat istisnaları gündeme geliyor. Sonuç her iki durumda da KDV hesaplanmaması olabilir. Ancak bu sonuca götüren hukuki yol aynı değil.
Kanun ve Tebliğ'le Örtüşmeyen İfadeler
Düzenlemeye ilişkin bazı yaygın ifadeler, Kanun ve Tebliğ hükümlerini tam olarak yansıtmıyor. Özellikle aşağıdaki dört noktada daha dikkatli bir ayrım yapmak gerekiyor.
- "Endüstri bölgesindeyseniz indirim oranı %100'dür."
Bu ifade eksik. Kanun, %100 indirim oranını 4737 Sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamındaki bütün bölgelere tanımıyor. Bu orandan yalnızca Cumhurbaşkanı tarafından yabancı yatırım yoğunluğu dikkate alınarak uygun bulunan endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren kurumlar yararlanabiliyor. Dolayısıyla, yalnızca bir endüstri bölgesinde faaliyet göstermek %100 oran için yeterli değil.
- "İndirim ciro üzerinden uygulanır."
Bu ifade de doğru değil. Düzenleme satış hasılatını veya ciroyu değil, faaliyetten elde edilen kazancı esas alıyor. Tebliğ'deki birinci örnekte de 1.000.000 TL tutarındaki kazancın %95'i olan 950.000 TL indirim konusu yapılıyor. İndirim, satışların toplam bedeli üzerinden hesaplanmıyor.
- "Teşvik kalıcıdır."
Mevcut düzenlemede indirim için belirlenmiş bir sona erme tarihi bulunmuyor. Ancak bu, mevcut oranların değişmeyeceği anlamına gelmiyor. Kanun, Cumhurbaşkanına 10/1-(i) bendindeki indirim oranlarını sıfıra kadar indirme veya %100'e kadar artırma yetkisi veriyor. Dolayısıyla, düzenleme yürürlükte kalmaya devam etse bile uygulanacak oran Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilir.
- "Mal Türkiye'ye hiç girmemelidir."
Tebliğ'deki örnekler bu ifadenin de mutlak biçimde doğru olmadığını gösteriyor. Dördüncü örnekte mal Türkiye'ye getiriliyor. Ancak gümrüklü antrepoda tutuluyor, serbest dolaşıma sokulmuyor ve Türkiye'de herhangi bir işleme tabi tutulmadan yurt dışındaki alıcıya satılıyor. Bu durumda indirim uygulanabiliyor. Belirleyici olan malın fiziksel konumu değil; gümrük statüsü, Türkiye'de işleme tabi tutulup tutulmadığı ve kime satıldığı.
Takip Edilmesi Gereken Değişkenler
Bu içerikte yer alan vergi oranları ve bazı uygulama koşulları zaman içinde değişebilir.
Transit ticaret kazançlarına ilişkin indirim oranları Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebilirken, genel kurumlar vergisi oranı kanun değişikliğiyle yeniden belirlenebilir. Bu nedenle işlem yapılmadan önce yürürlükteki oranların ve ilgili düzenlemelerin T.C. Resmî Gazete ve güncel mevzuat üzerinden yeniden kontrol edilmesi gerekir.
Özellikle %100 indirim oranından yararlanmayı planlayan ve endüstri bölgesinde faaliyet gösteren şirketler açısından ilgili bölgenin Cumhurbaşkanı tarafından bu kapsamda uygun bulunup bulunmadığı ayrıca önem taşıyor. Yalnızca 4737 Sayılı Kanun kapsamındaki bir endüstri bölgesinde faaliyet göstermek tek başına yeterli değil.
Yazımız, 2 Eylül 2026 itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır ve genel bilgilendirme amacı taşır. Somut bir işlemin vergisel veya hukuki değerlendirmesinin yerine geçmez. Her işlemde ticari akışın, tarafların konumunun, sözleşme yapısının, malın gümrük statüsünün ve muhasebe kayıtlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Kaynakça
Bu içerikte yalnızca birincil ve resmî kaynaklar kullanılmıştır.
Kanunlar
- 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu — md. 10/1-(i), md. 10/1-(ı), md. 32, md. 32/C
- 7582 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — md. 7, md. 9, md. 14
- 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu — md. 1, md. 6, md. 16/1-(c), md. 17/4-(ö)
- 7412 Sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu — md. 2, md. 3
- 4737 Sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu
- 6361 Sayılı Kanun — Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. md
Tebliğler
- Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 26) — Bölüm 10.7, 10.7.1, 10.7.2.1, 10.7.2.2, 10.7.2.3 ile Örnek 1, 2, 3 ve 4
- 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği — Bölüm 32.1.2.5, 32.1.2.9.1, 32.1.2.12.1, 32.1.2.12.2, 32.5.3, 32.5.5
Özelge
- Gelir İdaresi Başkanlığı, 28.07.2025 Tarihli ve E-62030549-125[32-2023] Sayılı Özelge — Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. Maddesinin 7. Fıkrası
Resmî Gazete
- 4 Haziran 2026 Tarihli ve 33270 Sayılı T.C. Resmî Gazete — 7582 Sayılı Kanun
- 4 Temmuz 2026 Tarihli ve 33300 Sayılı T.C. Resmî Gazete — Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 26)
- 28 Haziran 2022 Tarihli ve 31880 Sayılı T.C. Resmî Gazete — 7412 Sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu
- 28 Eylül 2024 Tarihli ve 32676 Sayılı T.C. Resmî Gazete — 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin 32. Madde Bölümlerinde Yapılan Değişiklikler
Kurum ve Kuruluşlar
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Mevzuat, Tebliğ ve Beyanname Düzenlemeleri
- Türkiye Büyük Millet Meclisi — 7582 Sayılı Kanun'un Kabul Edilen Metni
- T.C. Cumhurbaşkanlığı — İndirim Oranını Belirleme ve Endüstri Bölgelerini Uygun Bulma Yetkisi
- Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi — İstanbul Finans Merkezi Katılımcı Belgesi
Transit Ticaret Kurumlar Vergisi İndirimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Düzenlemenin temel şartları aynı olsa da uygulamada kazancın Türkiye'ye transferinden dijital ürün kodlarına, gayrimaddi haklardan yurt içi asgari kurumlar vergisine kadar farklı sorular ortaya çıkabiliyor. Aşağıda transit ticaret kurumlar vergisi indirimi hakkında en sık karşılaşılan konuları kısa cevaplarla ele alıyoruz.
Transit ticaret vergi muafiyeti diye bir düzenleme var mı?
Hayır. Teknik olarak burada bir vergi muafiyeti söz konusu değil. Muafiyet, belirli bir mükellefi verginin kapsamı dışında bırakır. Transit ticaret düzenlemesinde ise kurumlar vergisi mükellefiyeti devam ediyor. Yalnızca şartları sağlayan faaliyetlerden elde edilen kazancın belirli bir bölümünün kurum kazancından indirilmesine izin veriliyor. Bu nedenle doğru kavram "transit ticaret kurumlar vergisi indirimi"dir.
Kazancı beyanname verme tarihinden sonra Türkiye'ye getirirsem indirimi sonradan kullanabilir miyim?
Hayır. Tebliğ'e göre, kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihin sonuna kadar Türkiye'ye transfer edilmeyen kazanç kısmı için indirimden yararlanılamıyor. Bu tutarın sonraki yıllarda Türkiye'ye transfer edilmesi de sonucu değiştirmiyor. İlgili kazanç daha sonra indirim konusu yapılamıyor.
Oyun kodu, e-pin veya lisans kodu satışı indirim kapsamına giriyor mu?
Belirli şartlarla evet. Tebliğ, aktivasyon kodu, e-pin kodu, oyun kodu, dijital ürün kodu, lisans kodu ve abonelik kodu gibi kart, şifre ve kodları düzenleme kapsamına dahil ediyor. Bunun için söz konusu kodların niteliğinin ve içeriğinin değiştirilmemesi gerekiyor. Ayrıca Türkiye'de herhangi bir tasarrufa veya kullanıma konu edilmeden ve Türkiye'deki kişi veya kurumlara satılmadan, satın alındıkları şekliyle doğrudan yurt dışında mukim kişi veya kurumlara satılmaları gerekiyor. Ödeme aracı niteliği taşıyanlar ise kapsam dışında. Belirli bir ürün veya hizmete erişim hakkını temsil etmeyen bakiye kodları, cüzdan kodları ve hediye kartları bu gruba giriyor.
Marka, patent veya lisans gibi gayrimaddi hakların satışı kapsamda mı?
Belirli şartlarla evet. Gayrimaddi hakkın niteliği üzerinde değişiklik yapılmamış olması ve hakkın Türkiye'de mukim kişi veya kurumlar tarafından kullanılmamış olması gerekiyor. Bu koşul, hakkı satın alan kişi veya kurumu da kapsıyor. Tebliğ ayrıca satışın ardından hakkın kullanım ve tasarrufuna ilişkin yetkilerin satıcıda kalmamasını arıyor. Yalnızca bedelin yurt dışından elde edilmesi yeterli değil. Hakkın ekonomik ve hukuki kullanımının da düzenlemede belirtilen şartlara uygun biçimde devredilmiş olması gerekiyor.
Yeni kurulan bir şirket yurt içi asgari kurumlar vergisine tabi mi?
İlk üç hesap dönemi bakımından hayır. Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesinin beşinci fıkrasına göre, ilk defa faaliyete başlayan kurumlar için asgari vergi hükümleri faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca uygulanmıyor. Bir noktaya dikkat etmek gerekiyor: birleşme, devir, tür değişikliği ile kısmi ve tam bölünme suretiyle kurulan şirketler bu kapsamda ilk defa faaliyete başlayan şirket sayılmıyor.
